Poemaxes XVIII

Hai soidades
que só poden contraer
neste útero oco.

Publicado en Creación propia, Poemaxes | Etiquetado | Comentarios desactivados en Poemaxes XVIII

“O cuarto de Mercedes Queixas”, na Plataforma de Crítica Literaria A Sega

Artigo publicado orixinalmente na Plataforma de Crítica Literaria A Sega, o 11 de maio de 2017. Pode verse aquí.

Eu non nacín cun cuarto propio. Tiven que o inventar na primeira casa. Ás veces era a cama, antes de durmir, algo ás agachadas semiescuras; outras, era a mesa do comedor entre cadernos de deberes escolares e libros de texto. Aínda outras tiña que ser a mesa da cociña, fuxindo doutros labores e responsabilidades da casa, como filla primoxénita, propios do xénero, e acompañando coas mans a escrita e a lectura entre texturas e aromas dunha pota que puntualmente douraba rixóns para a economía familar.
O meu cuarto propio naceu canda todos os demais metros cadrados da casa de meu. Tiven que o pintar na segunda casa na que continuei a medrar até o de agora coas tres voces compañeiras que me amplifican todos os mundos. Puiden soñalo nos marcos do papel para a vida. Expoñer necesidades e reparto do espazo para o traballo profesional, para a escrita e a lectura. Valorar a entrada de luz natural para aproveitar a súa oportunidade. Ollar directamente a porta para vixiar idas e vindas das crianzas. E calcular a mesa curva para aproveitar ben o espazo de traballo.
Nos últimos vinte anos fóronme acompañando continuos saúdos e recepcións a novas lecturas que me rodean neste espazo compartido entre lembranzas fotográficas persoais, familiares e profesionais. Rosalía de Castro, Alexandre Bóveda, Manuel María, Lois Pereiro, Agustín Fernández Paz, Mª do Carme Kruckenberg, Begoña Caamaño van compoñendo, cara a cara, o mural iconográfico de pousos literarios. E, ás veces, no reparto equilibrado da mesa de cerdeira, retello columnas de folios e cadernos do meu alumnado xunto ás partituras da miña violínista preferida que me acompaña en ensaios descuberta.
A vista do traballo diario coas palabras, de tempos irregulares e condicionados, bate de fronte cun pequeno andel que, onda a chave da luz do cuarto, recolle os volumes propios que naceron, ao longo dos últimos vinte anos, para a lectura de ollos alleos e tactos prestados xenerosamente.
Porque, aos poucos, eu nacín ao meu cuarto propio.

Publicado en As miñas opinións nos medios, Fotografías | Etiquetado | Comentarios desactivados en “O cuarto de Mercedes Queixas”, na Plataforma de Crítica Literaria A Sega

Presentación de Bibliópatas e fobólogos, de Emma Pedreira, o luns 15 de maio

Publicado en Actos públicos | Etiquetado , , , | Comentarios desactivados en Presentación de Bibliópatas e fobólogos, de Emma Pedreira, o luns 15 de maio

Poemaxes XVII

Pintaron de gris
cidade proa de luz
homes de negro

Publicado en Creación propia, Poemaxes | Etiquetado | Comentarios desactivados en Poemaxes XVII

Roteiro literario: En feminino, o 5 de maio

Desde o Concello da Coruña:
“Tipo de actividade: Visitas guiadas.
Tipo de público: Adultos, Xuvenil
Destinatarios: persoas maiores de 14 anos.
Cando: 05/05/2017
Inscricións: Dende o 28/04/2017 ata o 05/05/2017
Require inscrición
Horario: De 18:30 a 20:00 horas.
Contacto: binfantil@coruna.es. 981184388

Roteiro literario En feminino coa escritora Mercedes Queixas.
Se queres gozar dun paseo literario pola cidade de man da escritora Mercedes Queixas, esta é a túa oportunidade!
Faremos un percorrido por diferentes rúas da Coruña que levan nome de muller, co obxectivo de visibilizar o peso delas na historia da Coruña e dar a coñecer o seu traballo.
O roteiro constará dunha serie de paradas e iniciarase na rúa María J. Wonenburguer, na zona do parque do Vioño, e remataremos na Biblioteca Municipal Infantil e Xuvenil. No percorrido, teremos ocasión de achegarnos a diversas mulleres coma Mariana Pineda, Sofía Casanova, Emilia Pardo Bazán ou Modesta Goicouría, entre outras.”

Publicado en Actos públicos | Etiquetado , | Comentarios desactivados en Roteiro literario: En feminino, o 5 de maio

Poemaxes XVI

O gancho frío
da avoa releaba
días ás flores

Publicado en Creación propia, Poemaxes | Etiquetado | Comentarios desactivados en Poemaxes XVI

Usted no sabe donde se mete

Artigo publicado no formato en papel de Sermos Galiza o 20 de abril de 2017.

Ultimamente o presente convida a voltarmos ao pasado, non tanto porque a madurez íntima precise de nostálxicas raíces, senón porque o cotián obriga a involuírmos como por arte de (mala) maxia.

Saudamos a edición da RAG d´Os apelidos en galego. Orientacións para a súa normalización, dicionario de 1.500 apelidos galegos que vén deitar luz no camiño das sombras iletradas que oficializaron sucesivos agravios onomásticos anuladores da nosa identidade.

Os nosos apelidos falan de nós e por nós, da nosa estirpe e da comunidade que habitamos, facendo parte do patrimonio biográfico familiar, mais tamén do inmaterial colectivo.

No noso caso, reparamos na singularidade do apelido paterno que nos acompaña e presenta a comezos dos 90, recén licenciada en Filoloxía, cando os interrogantes por volta do conflito lingüístico galego encamiñaban algunhas respostas.

Traio para aquí ao avó paterno, Ricardo Queijas Fuentes, sinatura oficial que camuflaba a auténtica identidade individual na contorna veciñal, o recoñecemento inter pares no homónimo toponímico do concello de Cerceda, onde Ricardo era avalado como o de Queixas, dos de Fontes.

A teoría sobre sociolingüística batía exemplar na propia saga familiar, polo que cumpría reparar, restaurar a memoria enfraquecida a ferro e tinta con carimbo oficial, desenrugar a pel impresa da burocracia imposta que non atendeu razóns de ser e estar nos marcos do plurilingüismo e multiculturalismo.

Queixas era o lugar de procedencia e Queixas debía ser o patronímico que cumpría revitalizar para a nosa estirpe, solicitando a galeguización no Rexistro Civil.

E chegou o día de nos presentar alí coa documentación requirida para, exposta a petición ao funcionario público, este dirixirnos a súa ollada directa cun sonoro “No sabe usted donde se mete!”. Escoitar aquela sentenza firme e reconstruír mentalmente o exasperante relato de Suso de Toro, “Así foi doutor”, axudou a descomprimir a tensión que cruzaba do interior ao exterior daquel monolítico mostrador, pois eu non estaba disposta a rematar a escena real cun amago de ataque ao corazón como aqueloutro protagonista narrativo, por moito que a realidade teime en superar a ficción.

Respondín que sabía onde estaba, porque acudira polo meu pé, e para que: solicitar que o apelido paterno volvese ser fiel en nós á orixe galega.

Apenas volvín escoitarlle aquel timbre de voz severo até que, logo de recoller toda a documentación e entregarme copia co rexistro de entrada, me dirixiu unha nova advertencia: “Ya sabe usted que esto va para largo, verdad?”

A paciencia respondeu que non tiña présa ningunha nin prazos marcados, pois o importante era que o expediente comezase a súa resolución. E todo se resolveu axiña e sen maior complexidade.

Apelaba ao comezo a esa teima en voltarnos ao pasado en negro mate que representa o feito de, ao tempo que a RAG edita un necesario repertorio onomástico, un xulgado de Corcubión dificulte o dereito individual dunha moza que demanda a reparación ortográfica do apelido Rey pola forma galega Rei, solicitude amparada legalmente e argumentada con ditame da propia RAG.

Mencionabamos tamén a simbiose identitaria que os apelidos tecen entre o ámbito individual, privado e o colectivo, comunitario, o que nos leva a outra situación persoal vivida recentemente.

A piques de superar un control policial para acceder á terminal do aeroporto de Dublín, chegou a quenda de lle entregar o documento de identidade á muller policía. Logo de alternar mudas olladas atentas entre o documento e a miña persoa, durante segundos que semellaron torpes minutos -nos que sucesivos interrogantes circularon pola mente a respecto de datas de caducidade ou confusións absurdas e onde tentaba ordenar respostas de discurso convincente en inglés-, por fin ela falou para min:

– Queixas?
– Yes.
– Galega coma min, eu… Bieites!
– …
– Boa viaxe de volta á casa!
– Grazas!

Dúas chiscadelas de ollos e un aceno coa man ratificaron todo o que o meu apelido falou de nós e por nós.

Publicado en As miñas opinións nos medios | Etiquetado , | Comentarios desactivados en Usted no sabe donde se mete

Poemaxes XV

Na encrucillada
en ascenso e descenso
encontrámonos.

Publicado en Creación propia, Poemaxes | Etiquetado | Comentarios desactivados en Poemaxes XV

Poemaxes XIV

Arrandéome
en vertical aperta
de ceo bambán

Publicado en Creación propia, Poemaxes | Etiquetado | Comentarios desactivados en Poemaxes XIV

Poemaxes XIII

E sermos Evas
a trabarmos na mazá
flor de pecado

Publicado en Creación propia, Poemaxes | Etiquetado | Comentarios desactivados en Poemaxes XIII